Được tạo bởi Blogger.

Ký ức lịch sử – nguồn lực di sản, động lực sáng tạo đương đại

Sáng ngày 11/11/2026, tại Hội trường Thống Nhất (Dinh Độc Lập), Thành phố Hồ Chí Minh, Hội trường Thống Nhất tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Ký ức – Di sản – Sáng tạo đương đại”. Chương trình hướng đến Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), tạo diễn đàn trao đổi học thuật giữa các nhà quản lý, chuyên gia, nhà nghiên cứu về công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản và khai thác những tiềm năng sáng tạo trong đời sống đương đại.


Ông Bùi Hữu Toàn, Giám đốc Hội trường Thống Nhất phát biểu khai mạc tọa đàm.

Tọa đàm đặt ra vấn đề có ý nghĩa thiết thực: Làm thế nào để di sản không chỉ được bảo tồn như những dấu tích của quá khứ mà còn trở thành nguồn lực văn hóa, giáo dục, du lịch và phát triển kinh tế trong bối cảnh đô thị hiện đại. Trong đó, Dinh Độc Lập được nhìn nhận như một không gian đặc biệt, hội tụ những giá trị lịch sử, kiến trúc, cảnh quan và ký ức của dân tộc.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Bùi Hữu Toàn, Giám đốc Hội trường Thống Nhất, nhấn mạnh giá trị đặc biệt của Dinh Độc Lập không chỉ nằm ở vị thế của một công trình kiến trúc tiêu biểu hay danh hiệu Di tích quốc gia đặc biệt, mà còn ở những sự kiện trọng đại gắn liền với lịch sử dân tộc, đặc biệt là sự kiện ngày 30/4/1975.

Công trình còn ghi dấu tài năng sáng tạo của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc, cảnh quan và những giá trị văn hóa phương Đông. Chính sự giao thoa giữa lịch sử, kiến trúc và ký ức cộng đồng đã tạo nên bản sắc riêng, làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của di tích.

Từ góc độ quản lý di sản, ông Bùi Hữu Toàn cho rằng bảo tồn không đồng nghĩa với việc giữ nguyên cách thức giới thiệu và truyền tải các giá trị lịch sử. Những yếu tố nguyên gốc, tính xác thực và sự tôn nghiêm của di tích phải được bảo đảm, nhưng phương thức nghiên cứu, diễn giải và tổ chức trải nghiệm cần được đổi mới để đáp ứng nhu cầu tiếp cận ngày càng đa dạng của công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh yêu cầu đưa di sản hòa vào dòng chảy phát triển của thành phố. Theo đó, công tác bảo tồn cần vượt ra khỏi phạm vi gìn giữ hiện trạng, hướng đến việc đánh thức các giá trị ký ức, đa dạng hóa phương thức diễn giải, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng trải nghiệm văn hóa.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại tọa đàm là góc nhìn quy hoạch và kết nối không gian di sản của Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, Phó Chủ tịch Hội Cảnh quan văn hóa châu Á.

Theo ông, quá trình mở rộng không gian phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đặt ra cơ hội tái cấu trúc đô thị theo hướng đa cực, đa trung tâm. Đây cũng là thời điểm cần có tầm nhìn tổng thể trong bảo tồn không gian lịch sử, thay vì chỉ tập trung vào từng công trình riêng lẻ.


TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất nhiều giải pháp phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập

Từ kinh nghiệm quy hoạch và bảo tồn tại Paris (Pháp), Montréal (Canada), Washington D.C. (Hoa Kỳ) và Thượng Hải (Trung Quốc), kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn gợi mở việc xây dựng khu trung tâm lịch sử của Thành phố Hồ Chí Minh, với ranh giới dự kiến gồm đường Nguyễn Thị Minh Khai, rạch Thị Nghè, đường Tôn Đức Thắng và đường Cách Mạng Tháng Tám. Trong không gian này, Dinh Độc Lập có thể giữ vai trò hạt nhân kết nối các công trình di sản, bảo tàng, thư viện và thiết chế văn hóa.

Đáng chú ý, chuyên gia đề xuất mô hình bảo tồn theo năm cấp độ, từ bảo tồn tuyệt đối đối với những di tích đặc biệt như Dinh Độc Lập, bảo tồn kiến trúc, chuyển đổi công năng phù hợp, kiểm soát cảnh quan đến phát triển công trình mới hài hòa với tổng thể đô thị. Cách tiếp cận này góp phần dung hòa giữa yêu cầu bảo tồn và nhu cầu phát triển, bảo đảm di sản được gìn giữ nhưng vẫn có khả năng thích ứng với đời sống hiện đại.


Quang cảnh tọa đàm.

Thông qua các tham luận và trao đổi chuyên môn, tọa đàm khẳng định mối quan hệ gắn bó giữa ký ức, di sản và sáng tạo. Ký ức tạo nên chiều sâu lịch sử; di sản lưu giữ và chuyển tải những giá trị văn hóa; còn sáng tạo đương đại mở ra phương thức mới để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện, lan tỏa trong xã hội.

Tọa đàm “Ký ức – Di sản – Sáng tạo đương đại” không chỉ góp phần nâng cao nhận thức về trách nhiệm bảo tồn di sản mà còn gợi mở những định hướng thiết thực trong việc xây dựng hệ sinh thái văn hóa và kinh tế di sản tại Thành phố Hồ Chí Minh. Qua đó, Dinh Độc Lập được kỳ vọng không chỉ là địa chỉ lưu giữ những dấu mốc lịch sử quan trọng mà còn trở thành không gian kết nối tri thức, văn hóa, sáng tạo và cộng đồng, góp phần tạo dựng bản sắc riêng cho thành phố trong hành trình phát triển bền vững.

Thu Hương
Cùng chuyên mục
Bài viết đóng góp, xin gửi về: huongtranpv@gmail.com

Logistics

Doanh nhân - Doanh nghiệp