Ngày 22/9/2026. Hội thảo khoa học “Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ em trong bối cảnh mới". Tổ chức tại Nhà khách Văn phòng Quốc hội tại TP.HCM. Hơn 130 cán bộ quản lý trường học, chuyên gia tư vấn tâm lý và đại diện các tổ chức xã hội tham dự hội thảo do Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TP.HCM phối hợp với Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TP.HCM, Save the Children và Saigon Children's Charity CIO thực hiện.
Các chuyên gia nhấn mạnh nhu cầu chuyển từ cách tiếp cận dựa chủ yếu vào phòng tư vấn sang xây dựng một mạng lưới hỗ trợ đa tầng, trong đó trẻ được lắng nghe, phát hiện sớm và kết nối với sự trợ giúp phù hợp.
Ông Giang Thiên Vũ, Tổng thư ký Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TPHCM chia sẻ tại hội thảo
Từ thực tế này, các chuyên gia cho rằng cần thay đổi cách tổ chức hỗ trợ tâm lý học đường. Theo TS Giang Thiên Vũ, một mô hình hỗ trợ ba tầng có thể được triển khai. Tầng thứ nhất là phòng ngừa phổ quát dành cho toàn bộ học sinh, tập trung vào kỹ năng sống, quản lý cảm xúc và xây dựng môi trường học đường an toàn. Tầng thứ hai là hỗ trợ sớm đối với những học sinh đang gặp khó khăn hoặc có nguy cơ. Tầng thứ ba là chuyển gửi đến chuyên gia hoặc cơ sở y tế, tâm lý chuyên sâu khi cần thiết.
Một trong những vấn đề đáng chú ý được đưa ra tại hội thảo là khoảng cách giữa nhu cầu hỗ trợ tâm lý của học sinh và khả năng tiếp cận các dịch vụ hiện có. Khảo sát thực hiện tháng 5/2026 với 409 học sinh từ 12-18 tuổi và 26 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên tư vấn tại các trường phổ thông ở TP.HCM cho thấy 75,1% học sinh chưa từng đến phòng tư vấn tâm lý tại trường.
Điều này cho thấy chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ không thể chỉ dừng ở việc xử lý khi vấn đề đã trở nên nghiêm trọng. Quan trọng hơn là xây dựng một hệ thống hỗ trợ có khả năng phát hiện sớm, tiếp cận gần gũi và tạo được niềm tin với trẻ.
Ông Nguyễn Lữ Gia, Quản lý chương trình, tổ chức Save the Children chia sẻ tại hội thảo
Nhu cầu hỗ trợ của học sinh không chỉ xoay quanh những vấn đề được gọi chung là “tâm lý”. Các em cần được hỗ trợ trong việc nhận diện thế mạnh, định hướng nghề nghiệp, giao tiếp và diễn đạt cảm xúc, xây dựng các mối quan hệ, quản lý lo âu và căng thẳng, ứng phó với bạo lực cũng như bảo đảm an toàn trong môi trường số.
Tuy nhiên, để các giải pháp thực sự đi vào cuộc sống, cần sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, ngành y tế và các dịch vụ xã hội. Giáo viên cần được trang bị kiến thức cơ bản để nhận biết dấu hiệu bất thường và biết cách chuyển tuyến khi cần thiết; phụ huynh cần thay đổi cách tiếp cận, tăng cường lắng nghe thay vì chỉ tập trung vào kết quả học tập; còn các cơ sở chuyên môn cần có cơ chế hỗ trợ thuận tiện, bảo đảm tính riêng tư và phù hợp với từng lứa tuổi.
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đinh Phương Duy, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu tại hội thảo.
Điều cốt lõi, suy cho cùng, là tạo được một môi trường để trẻ biết rằng khi gặp khó khăn, các em có người để tìm đến. Chăm sóc sức khỏe tâm thần không chỉ bắt đầu khi một vấn đề nghiêm trọng xuất hiện, mà cần được hình thành từ những mối quan hệ hằng ngày: một giáo viên biết lắng nghe, một người bạn biết quan tâm, một gia đình sẵn sàng chia sẻ và một hệ thống chuyên môn có thể hỗ trợ đúng lúc.
Cán bộ quản lý trường học, chuyên gia tư vấn tâm lý tham gia Hội thảo “Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ em trong bối cảnh mới”
Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ em vì thế không chỉ là câu chuyện của ngành y tế hay tâm lý học. Đó là trách nhiệm chung của cả gia đình, nhà trường và cộng đồng. Khi một đứa trẻ có thể nói ra điều khiến mình lo lắng mà không sợ bị phán xét, khi các em biết mình có thể tìm đến ai lúc gặp khó khăn, đó cũng là lúc hệ thống bảo vệ sức khỏe tinh thần bắt đầu phát huy hiệu quả.
Trong bối cảnh mới, mục tiêu không chỉ là “chữa” những vấn đề tâm lý đã xuất hiện, mà còn xây dựng một môi trường giúp trẻ được lắng nghe, được tôn trọng và có người đồng hành. Đó có thể là nền tảng quan trọng để mỗi trẻ em phát triển khỏe mạnh cả về thể chất, tinh thần và xã hội.
T. Hương